Phân tích ưu nhược điểm, phạm vi ứng dụng các loại dự báo

Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh các nhà quản trị thường xuyên phải đưa ra  các quyết định liên quan đến những sự việc xảy ra trong tương lai. Để giúp các quyết định này có độ tin cậy cao, giảm thiểu rủi ro ngta đưa ra các kỹ thuật dự báo.

Dự báo là khoa học và nghệ thuật nhằm tiên đoán những sự việc hiện tượng xảy ra trong tương lai. Việc dự báo này căn cứ vào những tài liệu sau:

  • Các số liệu quá khứ.
  • Phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới kết quả dự báo.
  • Dựa vào kinh nghiệm đã trải qua được đúc kết.

6 yêu cầu của 1 dự báo tốt:

  1. Đúng lúc.
  2. Xác đáng
  3. Tin cậy
  4. Dễ tính toán bằng các đơn vị có nghĩa.
  5. Dự báo phải được viết trên văn bản.
  6. Dễ hiểu và áp dụng.

Về phân loại dự báo ta có dự báo định tính và dự báo định lượng. Sau đây ta lướt qua một số phương pháp:

1/ Định tính – Lấy ý kiến ban quản lý điều hành.

Phương pháp này lấy ý kiến một nhóm trong ban quản lý điều hành.

Ưu điểm: Dễ thực hiện, nhanh chóng

Nhược điểm: Mang tính chủ quan của mỗi người tham gia và chịu ảnh hưởng bởi người có quyền lực hơn trong nhóm lấy ý kiến.

Phạm vi: áp dụng cho những doanh nghiệp chuyên quyền, những doanh nghiệp quyền lực tập trung trong tay những người cấp cao

2/ Định tính – Lấy ý kiến của nhân biên bán hàng

Phương pháp này quan niệm nhân viên bán hàng là người tiếp cận khách hàng nhiều nhất nên có thể biết nhu cầu và thị hiếu khách hàng.

Ưu điểm: Sát với nhu cầu khách hàng

Nhược điểm: có thể có 2 xu hướng lạc quan quá (quá tin vào chất lượng sp/dv của cty), xu hướng bi quan quá (giảm nhẹ áp lực chỉ tiêu bán hàng).

Phạm vi: áp dụng cho những doanh nghiệp mà sản phẩm mang tính thị trường cao, sản phẩm nhanh thay đổi

3/ Định tính – Phương pháp nghiên cứu thị trường

Phương pháp này nghiên cứu dựa trên đội ngũ nhân viên cty hoặc đội nghiên cứu thị trường.

Ưu điểm: Phương pháp này không những biết nhu cầu hiện tại mà còn ở tương lai, cải tiến sp/dv tốt hơn.

Nhược điểm: Phương pháp tốn kém về con người và thời gian, chi phí, phức tạp và có khi khách hàng trả lời không chính xác.

Phạm vi: Đối với các doanh nghiệp vừa mới thành lập, các doanh nghiệp vừa tham gia vào một thị trường sản phẩm dịch vụ mới

4/ Định tính – Phương pháp Delphi.

Phương này sử dụng đội ngũ chuyên gia của cty và bên ngoài thực hiện trả lời theo mẫu câu hỏi được cho sẵn. Việc hỏi này được cập nhật và làm lại nhiều lần đến khi đạt yêu cầu dự báo.

Ưu điểm: Tránh sự liên hệ cá nhân, tránh việc ảnh hưởng tư tưởng quan điểm, tránh sự mất lòng giữa các bên tham gia.

Nhược điểm: Tốn kém con người thời gian kết thúc chưa biết trước. Và câu hỏi chọn nhóm chuyên gia hợp lý sẽ là điều quan trọng.

Phạm vi: Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực đặc thù như y tế, giáo dục, những doanh nghiệp cần dự báo nhu cầu như là 1 định hướng

5/ Định lượng – Phương pháp tiếp cận giản đơn.

Phương pháp này quan niệm nhu cầu kỳ sau sẽ bằng nhu cầu kỳ trước.

Ưu điểm: Dễ dàng, nhanh chóng.

Nhược điểm: Không chịu được sự biến động của nhu cầu,

Phạm vi: Xí nghiệp quy mô nhỏ.

6/ Định lượng – Phương pháp bình quân di động giản đơn.

Theo phương pháp này nhu cầu kỳ sau sẽ bằng trung bình cộng một số kỳ trước đó.

Ưu điểm: Nhanh chóng, đơn giản ,dễ hiểu, san bằng sự biến động ngẫu nhiên về thời gian.

Nhược điểm: Hoàn toàn dựa vào số liệu quá khứ. Chưa đánh giá được sự khác nhau giữa các số liệu thời kỳ khác nhau.

Phạm vi: DN có dãy số quá khứ ổn định (Không biến động).

7/ Định lượng – PP Bình quân di động có trọng số

Phương pháp này cũng có ý tưởng giống với phương pháp bình quân di động giản đơn nhưng mỗi kỳ trong quá khứ được gán thêm trọng số, từ đây nêu rõ tầm quan trọng các kỳ gần có ảnh hưởng cao hơn kỳ ở xa.

Ưu điểm: Nhanh chóng, dễ hiểu, có tính toán biến động ngẫu nhiên.

Nhược điểm: Việc xác định trọng số cho các kỳ, dự báo khó bắt nhịp nhu cầu vì dựa hoàn toàn vào số liệu quá khứ.

Phạm vi:

8/ Định lượng – Phương pháp san bằng số mũ giản đơn.

FDt = FD(t-1) + alpha*[D(t-1) – FD(t-1)]

Đánh giá mức độ chính xác của dự báo sử dụng MAD (Mean Absolute Deviation)

MAD = Xích Ma |Di-FDi| / n

MAD càng nhỏ thì dự báo đó càng đúng, thông thường tính toán MAD để lựa chọn alpha nào tốt nhất.

Ưu điểm: Cần ít số liệu trong quá khứ, đơn giản, dễ sử dụng, phương pháp được sử dụng rộng rãi nhất.

Nhược điểm: Việc xác định hệ số alpha mất thời gian để chính xác, Không phản ánh xu hướng biến động,

Phạm vi:

9/ Định lượng – Phương pháp san bằng số mũ bậc 2

FDt = FD(t-1) + alpha*[D(t-1)-FD(t-1)]

FDtc = FDt + Ct

Ct = C(t-1) +beta*[FD(t) – FD(t-1)]

Ưu điểm: Phản ánh được xu hướng biến động của nhu cầu.

Nhược điểm: Tìm giá trị beta hợp lý.

Phạm vi:

10/ Định lượng – Phương pháp đường xu hướng

Ưu điểm: Phương pháp này có thể sử dụng trong dự báo trong ngắn, trung và dài hạn.

Nhược điểm: Đòi hỏi nhiều số liệu trong quá khứ.

Phạm vi: những doanh nghiệp có cơ sở dữ liệu quá khứ đầy đủ